Tiểu cầu là gì? Vai trò của tiểu cầu với cơ thể con người

0
Cập nhật lần cuối vào

Tiểu cầu là tế bào quan trọng của cơ thể có chức năng cầm máu để bảo vệ sức khỏe con người. Tìm hiểu chi tiết hơn về vị trí, chức năng của tiểu cầu qua bài viết sau.

1. Tiểu cầu là gì?

Tiểu cầu trong tiếng Anh: platelets hay thrombocytes là một loại tế bào máu có chức năng cầm máu bằng cách làm máu vón cục và đông lại khi mạch máu bị thương.

Tiểu cầu là 1 trong 3 loại tế bào máu cơ bản quan trọng trong cơ thể con người

Tiểu cầu là 1 trong 3 loại tế bào máu cơ bản quan trọng trong cơ thể con người

Tiểu cầu không có nhân tế bào. Chúng thực chất là một mảnh tế bào vỡ ra từ các tế bào nhân khổng lồ sản sinh ra từ các megakaryocytes của tủy xương. Tiểu cầu có dạng hình đĩa hai mặt lồi (giống như thấu kính), đường kính lớn nhất khoảng 2–3 µm. Tiểu cầu chỉ có ở động vật có vú, trong khi các loài động vật khác (chim, động vật lưỡng cư) tiểu cầu tuần hoàn như các tế bào đơn nhân.

Xem trên lát mỏng bằng kính hiển vi, tiểu cầu là những đốm màu tím sậm, đường kính bằng 20% hồng cầu. Những lát mỏng này được sử dụng để nghiên cứu tiểu cầu về kích thước, hình dạng, số lượng, và sự vón cục máu. Tỷ lệ tiểu cầu so với hồng cầu ở một người lớn khỏe mạnh là 1:10 đến 1:20.

2. Chức năng của tiểu cầu là gì?

Chức năng của tiểu cầu là giúp làm cầm máu. Khi trong cơ thể bị chảy máu tại nơi nội mạc mạch máu thì tiểu cầu có khả năng làm dừng quá trình chảy máu. Lúc này, tiểu cầu sẽ tập trung tại vết thương, bịt lỗ hổng này lại. Quá trình cầm máu của tiểu cầu có 3 giai đoạn cụ thể:

  • Kết dính: Tiểu cầu sẽ kết dính với các chất bên ngoài của nội mạc
  • Phát động: Các tiểu cầu sẽ thay đổi hình dạng, sau đó kích hoạt thụ quan và tiết ra các tín hiệu hóa học
  • Sau đó các tiểu cầu tập hợp và kết nối với nhau thông qua cầu thụ quan.

Thiếu tiểu cầu, có thể làm cho con người thường hay bị chảy máu mũi, khi bị cắt thì chảy máu lâu dứt, bị bầm bất bình thường, hoặc đi cầu, đi tiểu ra máu, da bị chảy máu. Trong trường hợp trầm trọng, khi lượng tiểu cầu xuống quá thấp, các cơ quan nội tạng và não bộ có thể bị xuất huyết.

Ngoài tác dụng cầm máu, tiểu cầu còn giúp làm cho thành mạch trở nên dẻo dai, mềm mại nhờ chức năng làm “trẻ hóa” tế bào nội mạc. Thông thường, tế bào tiểu cầu có đời sống từ 7 – 10 ngày.

3. Chỉ số bình thường của tiểu cầu là bao nhiêu?

Chỉ số PLT (Platelet Count) – Số lượng tiểu cầu trong một thể tích máu.

Bình thường số lượng tiểu cầu trong máu thường vào khoảng 150.000 đến 400.000 tiểu cầu/μl máu (1 μl = 1 mm3), trung bình là 200.000 tiểu cầu/μl máu. Mỗi 1 lít máu sẽ có khoảng 150 – 400 tỷ tế bào tiểu cầu.

Số lượng tiểu cầu quá thấp (giảm tiểu cầu) có thể gây ra chảy máu. Còn số lượng tiểu cầu quá cao (tăng tiểu cầu) sẽ hình thành cục máu đông, làm cản trở mạch máu có thể gây nên đột quỵ, nhồi máu cơ tim, nghẽn mạch phổi, tắc nghẽn mạch máu,…

  • Tăng: Rối loạn tăng sinh tuỷ xương, bệnh tăng tiểu cầu vô căn, xơ hoá tuỷ xương, sau chảy máu, sau phẫu thuật cắt bỏ lách, các bệnh viêm.
  • Giảm: Ức chế hoặc thay thế tủy xương, các chất hóa trị liệu, phì đại lách, đông máu trong lòng mạch rải rác, các kháng thể tiểu cầu, ban xuất huyết sau truyền máu, giảm tiểu cầu do miễn dịch đồng loại ở trẻ sơ sinh…

4. Phương pháp xác định chỉ số tiểu cầu

Để biết được chỉ số tiểu cầu trong cơ thể mình là bao nhiêu bạn cần phải làm xét nghiệm công thức máu. Đây là xét nghiệm quan trọng để giúp bác sĩ có thêm những thông tin hữu ích để chẩn đoán hoặc tiên lượng bệnh.

Các giá trị về số lượng tiểu cầu bình thường trong xét nghiệm công thức máu của mỗi người sẽ khác nhau và sẽ có sự thay đổi tùy theo trạng thái tâm lý của người bệnh, giới tính, độ tuổi, chủng tộc và đặc biệt là thiết bị làm xét nghiệm… Do đó, để xác định cơ thể luôn khỏe mạnh thì chúng ta nên thường xuyên đi kiểm tra các xét nghiệm công thức máu và khám sức khỏe tổng quát, nhằm ngăn ngừa các dấu hiệu bệnh có thể xảy ra, từ đó có biện pháp điều trị kịp thời.

Một số địa chỉ xét nghiệm máu uy tín, chính xác bạn có thể tham khảo:

Tại Hà Nội:

  • Bệnh Viện Huyết học — Truyền máu Trung ương – Địa chỉ: 14 Trần Thái Tông, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội.
  • Phòng khám Đa Khoa Quốc Tế Cộng Đồng – Địa chỉ: Số 193c1 Bà Triệu — Hai Bà Trưng — Hà Nội.
  • Bệnh viện Bạch Mai — Bệnh viện xét nghiệm máu ở Hà Nội – Địa chỉ: 78 Giải Phóng , Phương Mai, Đống Đa, Hà Nội.
  • Bệnh viện Đa khoa Medlatec — Cơ sở 1 – Địa chỉ: 42–44 Nghĩa Dũng, Phúc Xá, Ba Đình, Hà Nội.
  • Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc – Địa chỉ: 286 Thụy Khuê, Bưởi, Tây Hồ, Hà Nội.

Tại TP Hồ Chí Minh:

  • Bệnh viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh – Địa chỉ: 168 Pasteur, Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh.
  • Trung tâm kiểm chuẩn Xét nghiệm TP.HCM – Địa chỉ: 75A Cao Thắng, Phường 3, Quận 3, TP HCM.
  • Bệnh viện Chợ Rẫy – Địa chỉ: 201B Nguyễn Chí Thanh, phường 12, quận 5, TP.HCM.
  • Bệnh viện Nhân dân 115 – Địa chỉ: 527 Sư Vạn Hạnh, phường 12, quận 10, TP.HCM.

5. Các bệnh về tiểu cầu thường gặp

Số lượng tiểu cầu tăng quá cao hoặc giảm nhiều sẽ gây ra bệnh tiểu cầu.

Bệnh tăng tiểu cầu (thrombocytosis)

Tăng tiểu cầu có 2 loại:

  • Tăng tiểu cầu căn nguyên xảy ra khi những tế bào bất thường trong tủy xương sản sinh quá nhiều tiểu cầu không rõ nguyên do.
  • Tăng tiểu cầu thứ cấp là một tình trạng sức khỏe khác mà bệnh nhân có thể mắc phải như: như thiếu máu, ung thư, nhiễm trùng.

Triệu chứng của bệnh là ở cánh tay và chân xuất hiện các cục máu đông tự phát. Nếu không được điều trị có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Trường hợp nặng sẽ phải sử dụng thủ thuật phân tách thành phần máu để làm giảm số lượng tiểu cầu bằng cách loại chúng ra khỏi hệ tuần hoàn.

Bạn có thể tìm hiểu cụ thể hơn trong bài viết Tăng tiểu cầu.

Bệnh giảm tiểu cầu (thrombocytopenia)

Triệu chứng là những nốt bầm tím xuất hiện trên da bệnh nhân và việc chảy máu lợi, mũi, đường tiêu hóa. Những trường hợp nặng có thể gây xuất huyết nội tạng và não, rất nguy hiểm với tính mạng. Lý do của bệnh là do một số tác nhân gây ức chế việc sản sinh tiểu cầu, chúng có thể là: tác dụng phụ của thuốc, di truyền, nhiễm trùng, rối loạn chức năng thận, tác dụng của hóa trị liệu ung thư…

Bạn có thể tìm hiểu cụ thể trong bài viết Giảm tiểu cầu.

Bài viết đã cung cấp tương đối đầy đủ và chi tiết về cấu tạo, chức năng của tiểu cầu – thành phần quan trọng trong máu. Cảm ơn vì đã theo dõi bài viết.

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng