Thiếu máu hồng cầu nhỏ là bệnh gì? Có nguy hiểm không?

0
Cập nhật lần cuối vào

Thiếu máu hồng cầu nhỏ là bệnh do tế bào hồng cầu không có đủ oxy để mang đi khắp cơ thể. Bệnh nhẹ thì gây mệt mỏi, nặng thì có thể ảnh hưởng đến tim, thậm chí tử vong.

1. Thiếu máu hồng cầu nhỏ là gì?

Thiếu máu hồng cầu nhỏ là tình trạng các mô và cơ quan của cơ thể không nhận đủ oxy. Điều này có thể xảy ra do cơ thể không có đủ hồng cầu, hoặc do các tế bào hồng cầu không chứa đủ huyết sắc tố (hemoglobin) – một loại protein vận chuyển oxy trong máu. Tình trạng thiếu huyết sắc tố sẽ khiến tế bào hồng cầu có kích thước nhỏ đi và mang ít oxy hơn.

Hiện thường thiếu máu hồng cầu thường đi kèm với hiện tượng hồng cầu thấp.

2. Triệu chứng bệnh thiếu máu hồng cầu nhỏ

Triệu chứng thiếu máu này ban đầu thường chưa rõ rệt và khó nhận biết. Các triệu chứng thường xuất hiện ở giai đoạn tiến triển khi tình trạng thiếu tế bào hồng cầu bắt đầu ảnh hưởng đến các mô cơ thể. Các dấu hiệu thiếu máu phổ biến bao gồm:

  • Khó thở
  • Dễ cáu gắt
  • Chóng mặt
  • Da nhợt nhạt
  • Nhịp tim nhanh
  • Mệt mỏi, yếu đuối, mất sức
  • Màu nhạt trong mí mắt hoặc dưới móng tay

 3. Nguyên nhân dẫn đến bệnh thiếu máu hồng cầu nhỏ

Theo Heathline, bệnh thiếu máu này có thể được phân loại dựa trên số lượng huyết sắc tố trong hồng cầu bao gồm hồng cầu nhỏ nhược sắc, đẳng sắc hoặc ưu sắc:

Thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc

Thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc (Hypochromic microcytic anemia) là các tế bào hồng cầu có ít huyết sắc tố hơn bình thường và bị nhạt màu. Khi đó, cơ thể bạn có lượng hồng cầu thấp, hình dạng nhỏ và nhạt hơn bình thường. Các dạng thiếu máu nhược sắc bao gồm:

  • Thiếu máu thiếu sắt: Nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng thiếu máu này là do thiếu chất sắt trong cơ thể. Tình trạng thiếu máu thiếu sắt có thể do các nguyên nhân sau:
  • Phụ nữ trong thai kỳ: Chế độ ăn uống không đáp ứng đủ chất sắt cho cơ thể. Cơ thể không thể hấp thụ sắt do các điều kiện như bệnh celiac hoặc nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. Mất máu mãn tính do chu kỳ kinh nguyệt kéo dài hoặc nặng ở phụ nữ, do xuất huyết đường tiêu hóa trên hoặc bệnh viêm ruột
  • Bệnh thalassemia: Bệnh thalassemia là một loại bệnh thiếu máu xuất hiện do đột biến gen di truyền, gây ảnh hưởng cho việc sản xuất huyết sắc tố bình thường.
  • Thiếu máu nguyên hồng cầu: Thiếu máu nguyên hồng cầu (sideroblastic anemia) có thể được di truyền do đột biến gen (bẩm sinh). Tình trạng này gây cản trở khả năng tích hợp sắt của cơ thể vào một trong những thành phần cần thiết để tạo ra huyết sắc tố. Điều này dẫn đến sự tích tụ chất sắt trong các tế bào hồng cầu.

Thiếu máu hồng cầu nhỏ đẳng sắc

Thiếu máu hồng cầu nhỏ đẳng sắc (normochromic microcytic anemia) là tình trạng thiếu máu nhưng các tế bào hồng cầu có một lượng huyết sắc tố bình thường, màu đỏ không quá nhạt hoặc có màu đậm.

Tình trạng thiếu máu đẳng sắc thường thấy ở người bệnh do viêm và bệnh mãn tính bao gồm:

  • Ung thư
  • Bệnh thận
  • Bệnh truyền nhiễm, chẳng hạn như bệnh lao, HIV/AIDS hoặc viêm nội tâm mạc
  • Các bệnh viêm nhiễm như viêm khớp dạng thấp, bệnh Crohn, hoặc bệnh tiểu đường
  • Các bệnh viêm và mãn tính ngăn chặn các tế bào hồng cầu hoạt động đúng chức năng bình thường. Điều này có thể dẫn đến giảm hấp thu hoặc sử dụng chất sắt trong cơ thể.

Thiếu máu hồng cầu nhỏ ưu sắc

Tình trạng này hay còn gọi là hyperchromic microcytic anemia, là tình trạng thiếu máu với các tế bào hồng cầu có nhiều huyết sắc tố hơn bình thường. Nồng độ huyết sắc tố cao khiến các tế bào hồng cầu có màu đỏ đậm hơn.

4. Biến chứng của thiếu máu hồng cầu nhỏ

Nếu không điều trị sớm, thiếu máu có thể gây ra nhiều biến chứng, bao gồm:

  • Mệt mỏi nghiêm trọng: Khi thiếu máu nghiêm trọng, bạn có thể mệt mỏi đến nỗi bạn không thể hoàn thành công việc hàng ngày. Bạn có thể kiệt sức để làm việc hay chơi
  • Vấn đề về tim: Thiếu máu có thể dẫn đến tim đập nhanh hoặc không đều (rối loạn nhịp tim). Trái tim của bạn phải bơm nhiều máu hơn để bù đắp cho sự thiếu oxy trong máu khi bạn đang bị thiếu máu. Điều này thậm chí có thể dẫn đến suy tim sung huyết
  • Tử vong: Một số thiếu máu di truyền, chẳng hạn như thiếu máu hồng cầu hình liềm, có thể nghiêm trọng và dẫn đến những biến chứng đe dọa tính mạng. Mất quá nhiều máu sẽ nhanh chóng dẫn đến thiếu máu cấp tính nặng và có thể gây tử vong

5. Chẩn đoán bệnh thiếu máu hồng cầu nhỏ

Sau khi xét nghiệm máu hay xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC), nếu nghi ngờ bạn bị thiếu máu hồng cầu nhỏ bác sĩ sẽ yêu cầu một xét nghiệm khác được gọi là phết máu ngoại biên dưới kính hiển vi (peripheral blood smear). Xét nghiệm này giúp phát hiện sớm những thay đổi đối với các tế bào hồng cầu bao gồm hồng cầu nhược sắc, đẳng sắc hoặc ưu sắc…

Nếu các chỉ số: thể tích trung bình của hồng cầu trong máu (MCV), lượng huyết sắc tố trung bình trong hồng cầu (MCH) và nồng độ huyết sắc tố trung bình trong hồng cầu (MCHC) như dưới đây thì bạn đã mắc thiếu máu hồng cầu nhỏ:

  • MCV < 60fl
  • MCH < 27pg
  • MCHC < 280g/l

Sau khi chẩn đoán thiếu máu hồng cầu nhỏ, bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm để xác định nguyên nhân gây ra tình trạng này. Đồng thời, bác sĩ có thể hỏi về các triệu chứng khác của bạn nếu nghi ngờ rằng tình trạng mất máu mãn tính là nguyên nhân gây ra bệnh thiếu máu này.

Ngoài ra, bạn sẽ được yêu cầu thực hiện thêm các xét nghiệm hình ảnh bao gồm:

  • Siêu âm bụng
  • CT scan bụng
  • Nội soi thực quản, dạ dày và ruột non hoặc nội soi đường tiêu hóa trên (EGD)

Đối với phụ nữ bị đau vùng chậu và chu kỳ kinh nặng kéo dài, bác sĩ phụ khoa có thể chẩn đoán u xơ tử cung hoặc các tình trạng khác là nguyên nhân gây ra xuất huyết nặng.

6. Chữa bệnh thiếu máu hồng cầu nhỏ như thế nào?

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản của thiếu máu. Sau khi bác sĩ thực hiện một số xét nghiệm để xác định nguyên nhân, họ có thể đưa ra kế hoạch điều trị cụ thể cho tùy tình trạng bệnh. Các lựa chọn điều trị có thể bao gồm:

  • Truyền máu trong trường hợp mất máu nặng
  • Bổ sung hormone để điều trị chảy máu kinh nguyệt nặng
  • Dùng thuốc kích thích cơ thể tạo ra nhiều tế bào hồng cầu
  • Phẫu thuật để điều trị loét dạ dày gây xuất huyết hoặc khối u trong ruột
  • Dùng thuốc kháng sinh để điều trị nhiễm trùng mãn tính gây thiếu máu
  • Thực hiện liệu pháp Chelation giảm mức độ chì trong cơ thể, đặc biệt là thiếu máu hồng cầu nhỏ ở trẻ em, vì thiếu máu khiến trẻ dễ bị ngộ độc chì.
  • Người bệnh thiếu máu hồng cầu nhỏ nên ăn những thực phẩm nhiều chất sắt, vitamin B12, vitamin C và axit folic để phòng ngừa bệnh. Trong đó, chất sắt sẽ giúp điều trị thiếu máu và vitamin C sẽ giúp tăng khả năng hấp thụ chất sắt của cơ thể.
  • Nếu bạn không tiêu thụ đủ chất sắt trong chế độ ăn uống, bạn có thể cần phải bổ sung các chất bổ sung dưới chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý mua và dùng không đúng liều lượng.

7. Cách phòng tránh thiếu máu hồng cầu nhỏ

Nhiều loại bệnh thiếu máu không thể phòng ngừa được như thiếu máu do bệnh thalassemia, thiếu máu nguyên hồng cầu, thiếu máu do ung thư,… Tuy nhiên, bạn có thể tránh thiếu máu do thiếu sắt và do thiếu vitamin bằng cách chọn một chế độ ăn uống bao gồm nhiều loại vitamin và các chất dinh dưỡng, bao gồm:

  • Sắt: Các loại thực phẩm giàu chất sắt có trong thịt bò và các loại thịt khác, đậu, đậu lăng, ngũ cốc tăng cường chất sắt, các loại rau lá xanh đậm, và trái cây khô.
  • Folate: Chất dinh dưỡng này, và dạng acid folic tổng hợp của nó, có thể được tìm thấy trong trái cây và nước trái cây, chuối, các loại rau lá xanh đậm, các loại đậu, trong bánh mì, ngũ cốc và mì ống.
  • Vitamin B-12: Vitamin này được tìm thấy tự nhiên trong thịt và các sản phẩm từ sữa. Nó cũng được thêm vào một số loại ngũ cốc và các sản phẩm từ đậu nành như sữa đậu nành.
  • Vitamin C: Thực phẩm có chứa vitamin C – chẳng hạn như trái cây họ cam quýt, dưa hấu và quả mọng – sẽ giúp bạn tăng hấp thu sắt.

Hy vọng những thông tin trong bài viết này mang đến cho bạn những thông tin hữu ích. Lưu ý, những thông tin này chỉ để tham khảo, không thể áp dụng đúng với tất cả mọi người. Nếu bạn nhận thấy bản thân hãy mọi người xung quanh có những dấu hiệu bệnh thiếu máu hồng cầu nhỏ thì hãy đến nhờ sự tư vấn của bác sĩ để có lời khuyên chính xác và phù hợp nhất.

Ngoài Thiếu máu hồng cầu nhỏ, một số bệnh khác cũng gắn liền với hiện tượng giảm bạch cầu như:

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng