Huyết áp thấp – nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

0
Cập nhật lần cuối vào

Huyết áp thấp là bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị sớm, đúng cách. Tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh, dấu hiệu nhận biết và cách điều trị bệnh qua bài viết sau.

1. Huyết áp thấp là gì?

Huyết áp thấp là tình trạng khi huyết áp đột ngột giảm xuống dưới 90/60 mmHg. Ở người bình thường, trị số giữa huyết áp tâm thu và tâm trương là 120/80 mmHg. Huyết áp thấp làm cho thể tích máu giảm đi vì co mạch.

Huyết áp được biểu đạt bằng hai con số. Số đầu tiên, thường cao hơn, là huyết áp tâm thu, hay áp lực trong lòng động mạch khi tim co bóp và đầy máu. Số thứ hai là áp lực tâm trương, hay áp suất trong lòng động mạch khi tim nghỉ giữa hai lần bóp.

Có hai loại huyết áp thấp: huyết áp thấp tiên phát và huyết áp thấp thứ phát.

  • Huyết áp thấp tiên phát:  Là những trường hợp có thể trạng đặc biệt, từ nhỏ đến lớn huyết áp vẫn thấp mà không hề có triệu chứng hoặc biến chứng ở bộ phận nào trong cơ thể, chỉ khi gắng sức thì thấy chóng mệt.
  • Huyết áp thấp thứ phát: Là huyết áp bình thường nhưng sau đó huyết áp bị tụt dần xuống tới mức được coi là huyết áp thấp. Thường gặp ở người suy nhược kéo dài, mắc các bệnh thiểu năng tuần hoàn não, lao, nhiễm khuẩn, nhiễm độc kéo dài, thiếu máu kéo dài, bệnh nội tiết suy tuyến thượng thận, suy tuyến giáp mạn tính.

2. Làm sao biết mình bị huyết áp thấp?

Dựa trên dấu hiệu trên cơ thể:

Các triệu chứng huyết áp thấp xảy ra khi lượng máu cung cấp cho não giảm. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

  • Cảm giác hoa mắt hoặc chóng mặt
  • Đau đầu dữ dội hoặc mê sảng
  • Ngất (xỉu)
  • Thiếu tập trung
  • Mờ mắt
  • Buồn nôn
  • Da lạnh, ẩm hoặc nhợt nhạt
  • Nhịp thở nhanh, nông
  • Mệt mỏi
  • Trầm cảm
  • Cảm giác khát

Bệnh nhân bị huyết áp thấp thường có một số triệu chứng nghiêm trọng như: ngất, sốc tuần hoàn và trụy mạch.

Đến bệnh viện để khám:

Xét nghiệm phổ biến nhất là đo huyết áp và nhịp mạch ở tư thế ngồi hoặc tư thế nằm, sau đó đo ở tư thế đứng. Các xét nghiệm khác có thể thực hiện là: xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu…

Sử dụng các thiết bị đo huyết áp tại nhà:

Bạn có thể mua các thiết bị đo huyết áp điện tử và tiến hành đo tại nhà. Chú ý bạn cần phải có cuốn sổ ghi nhật ký theo dõi để biết được chính xác nhất chỉ số.

Để biết được cách đo huyết áp, bạn có thể tham khảo trong bài Cách xác định chỉ số huyết áp.

3. Nguyên nhân gây bệnh huyết áp thấp là gì?

Có rất nhiều nguyên nhân gây bệnh huyết áp thấp như:

  • Không đủ thể tích máu trong lòng mạch. Điều này có thể xảy ra nếu cơ thể bị mất máu hoặc mất nước, nghĩa là cơ thể không có đủ lượng dịch cần thiết. Bạn có thể bị mất nước nếu:
  • Không uống đủ nước
  • Bị tiêu chảy nặng hoặc nôn ói nhiều
  • Đổ mồ hôi nhiều (ví dụ trong khi tập thể dục)
  • Tim co bóp yếu
  • Hệ thần kinh và một số hormone trong cơ thể có nhiệm vụ kiểm soát mạch máu hoạt động không bình thường
  • Mang thai
  • Các vấn đề về nội tiết như tuyến giáp không hoạt động (nhược giáp), tiểu đường hoặc lượng đường trong máu thấp (hạ đường huyết)
  • Kiệt sức do nhiệt hoặc cảm nhiệt

Ở một số bệnh nhân, huyết áp thấp có thể có liên quan đến một vấn đề khác như:

  • Tiểu đường
  • Parkinson
  • Suy tim
  • Loạn nhịp tim (nhịp tim đập bất thường)
  • Phì đại hoặc giãn nở các mạch máu
  • Bệnh gan.

Một số trường hợp, huyết áp có thể giảm đột ngột. Trong những trường hợp này, nguyên nhân có thể là:

  • Mất máu do xuất huyết
  • Nhiệt độ cơ thể thấp
  • Nhiệt độ cơ thể cao
  • Bệnh cơ tim gây suy tim
  • Nhiễm nấm, nhiễm trùng máu nặng
  • Mất nước nghiêm trọng do nôn ói, tiêu chảy hoặc sốt
  • Phản ứng với thuốc hoặc rượu
  • Phản ứng dị ứng trầm trọng hay còn gọi là quá mẫn.

4. Bệnh huyết áp thấp có nguy hiểm không?

Nếu so sánh với bệnh tăng huyết áp, huyết áp thấp trước mắt không dẫn đến biến chứng như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim… nên nhiều người rất chủ quan với căn bệnh này. Tuy nhiên, ít người biết được rằng huyết áp thấp cũng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm không kém.

Khi bệnh nhân bị tụt huyết áp nhiều lần, hệ thống thần kinh bị suy giảm chức năng, cơ thể không tự kịp điều chỉnh để cung cấp đủ dinh dưỡng và oxy đến các cơ quan có chức năng sống còn như não, tim, thận và gây tổn thương các cơ quan này. Huyết áp càng thấp bị mất trí nhớ càng cao, nó gắn liền với bệnh mất trí do Alzheimer gây ra. Những người có mức huyết áp thấp kéo dài liên tục trong hai năm có khả năng bị mất trí nhớ cao gấp hai lần.

Huyết áp hạ quá thấp cũng có thể làm nhịp tim nhanh, gây choáng, ngất. Huyết áp thấp cũng là nguyên nhân gây tai biến mạch máu não, 30% số người nhồi máu não và 25% số người nhồi máu cơ tim là do huyết áp thấp.

Ngoài ra, người bị tụt huyết áp cấp có thể gây sốc, đặc biệt nguy hiểm đến tính mạng trong những trường hợp như đang lái xe, làm việc trên tầng cao… Nếu huyết áp thấp kéo dài còn làm cho các cơ quan thận, gan, tim, phổi suy yếu nhanh chóng.

5. Cách điều trị huyết áp thấp

Thông thường cách điều trị huyết áp thấp được khuyên dùng nhất vẫn là điều trị bằng việc thay đổi lối sống theo hướng lành mạnh. Trừ trường hợp nặng thì mới cần sử dụng đến thuốc.

Điều trị không dùng thuốc (thay đổi lối sống)

Tập thể dục đều đặn

Tập thể dục thường xuyên rất quan trọng đối với người bị huyết áp thấp. Tuy nhiên, bạn cần cẩn trọng hơn khi tập thể dục nếu bạn bị huyết áp thấp do bệnh tim, tiểu đường, thiếu máu hoặc do các bệnh lý nghiêm trọng khác.

Bạn có thể chọn một số bài tập nhẹ nhàng và giúp lưu thông máu tốt như yoga, đi bộ, dưỡng sinh hay thể dục nhịp điệu.

Trước khi tập thể dục, bạn có thể làm nóng cơ thể từ từ để nhịp tim không đột ngột đập nhanh quá mức bình thường. Sau đó, bạn có thể tăng dần cường độ tập luyện và dần chậm lại nếu bạn nhận thấy các triệu chứng như mệt mỏi bất thường, mạch đập không đều, hoa mắt hoặc chóng mặt.

Trong lúc tập thể dục, bạn cũng nên tránh thay đổi tư thế đột ngột làm máu không thể tuần hoàn lên não kịp do huyết áp thấp không đủ mạnh để bơm máu.

Nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc

Nghỉ ngơi hợp lý và ngủ đủ giấc là một trong những cách giúp bạn hỗ trợ điều trị bệnh huyết áp thấp khá hiệu quả.

  • Nghỉ ngơi hợp lý: Khi làm việc trong môi trường văn phòng cần sự tập trung cao độ mà bạn không cho não bộ hay cho mắt nghỉ ngơi thì rất có thể tay chân bạn sẽ bị tê bì, mệt mỏi, đồ mồ hôi, lạnh người và thiếu sức sống. Vì thế, bạn nên tận dụng thời gian nghỉ trưa ở văn phòng để nghỉ khoảng 15-20 phút giúp máu lưu thông đến não đều đặn hơn.
  • Ngủ đủ giấc: Bạn nên ngủ 7 – 8 tiếng một ngày để cơ thể khỏe mạnh. Nếu bạn không ngủ đủ giấc bạn có thể gặp tình trạng đau đầu và tê nhức. Tình trạng thiếu ngủ khiến cơ thể bạn không thể duy trì việc tưới máu và cũng không thể cung cấp oxy cho da khiến da bạn trở nên nhợt nhạt và tái xanh.

Người có huyết áp thấp khi thức dậy cần nằm thêm một lúc, làm vài động tác khởi động đơn giản rồi mới ngồi dậy, hãy thở sâu trong vòng vài phút, sau đó ngồi dậy thật chậm rồi mới đứng thẳng.

Tắm nước ấm có pha thêm muối magie

Đây là một trong những biện pháp đơn giản nhất để điều trị huyết áp thấp, ngoài ra, loại nước tắm này còn giúp cơ thể thư giãn.

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học

Huyết áp thấp nên ăn gì?

  • Nho khô: Nho khô được xem là một loại thực phẩm giúp điều trị huyết áp thấp hiệu quả. Nho khô hỗ trợ chức năng tuyến thượng thận, do đó duy trì huyết áp ở mức ổn định.
  • Nếu bị huyết áp thấp, bạn có thể ăn khoảng 30 – 40 quả nho khô đã được ngâm nước qua đêm. Hãy ăn nho khô khi bụng đói.
  • Hạnh nhân: Hạnh nhân có thể phòng ngừa hạ huyết áp ở những người thường bị huyết áp thấp.
  • Muối chứa sodium: Muối chứa sodium có tác dụng làm tăng huyết áp. Người bị huyết áp thấp có thể dùng muối sodium nhưng không nên dùng quá nhiều vì sẽ gây hại cho sức khỏe.
  • Tỏi: Tỏi chứa thành phần giúp ổn định huyết áp cùng với nhiều lợi ích sức khỏe khác. Bạn có thể ăn 2 tép tỏi sống trước khi đi ngủ một giờ hoặc bổ sung tỏi khi chế biến thức ăn để cải thiện tình trạng huyết áp thấp.
  • Một số thực phẩm khác: Những người bị huyết áp thấp do thiếu máu (thường gặp ở phụ nữ trẻ) nên ăn gan lợn, trứng gà, thịt nạc, sữa, tôm cá, các loại đậu, khoai lang, rau dền, rau đay,…
  • Sử dụng một số đồ uống: Một số thức uống có tác dụng làm tăng huyết áp như cà phê, nước chè đặc, nước sâm, bột tam thất, nước nho,…

Caffeine trong cà phê có tác dụng làm tăng huyết áp nhưng chỉ nên uống 1 – 2 cốc mỗi ngày, uống quá nhiều sẽ gây nghiện, mất ngủ, rối loạn nhịp tim. Tốt nhất nên uống cà phê đặc, cà phê không tan tự pha. Nếu bạn bị viêm loét dạ dày thì nên uống cà phê cùng với bột kem cà phê vì cà phê có thể gây kích thích tiết dịch vị dạ dày.

Ngoài ra, người bị huyết áp thấp cũng có thể uống trà cam thảo. Rễ cam thảo như một vị thuốc tự nhiên giúp bình thường hóa chỉ số huyết áp thấp gây ra bởi hàm lượng cortisol trong máu thấp. Hợp chất có trong cam thảo bằng cách ức chế hoạt động của enzyme chịu trách nhiệm phân hủy cortisol.

Bên cạnh các loại nước trên, người bị huyết áp thấp cần uống nhiều nước lọc. Bạn nên uống đủ lượng nước trong ngày (khoảng 1 – 1,5lít/ ngày; khi thời tiết khô hanh từ 1,5 – 2 lít/ ngày). Nước chống lại sự mất nước và tăng thể tích máu.

Lời khuyên: Người bị huyết áp thấp nên chú ý ăn đủ các bữa trong ngày, đặc biệt là bữa sáng rất quan trọng. Để ngăn ngừa huyết áp giảm đột ngột sau bữa ăn thì hãy chia nhỏ những bữa ăn thành nhiều lần trong ngày và cố gắng hạn chế các thực phẩm giàu tinh bột như khoai tây, gạo, cháo, bánh mì,…

Huyết áp thấp nên kiêng gì?

  • Cà chua, loại thực phẩm này có tác dụng làm giảm huyết áp. Vì vậy, nếu bị huyết áp thấp thì nên tránh ăn cà chua.
  • Táo mèo tốt cho người cao huyết áp nhưng không tốt cho người huyết áp thấp.
  • Hạt dẻ nướng.
  • Thực phẩm có tính lạnh như rau bina, dưa hấu, đậu đỏ, đậu xanh,…
  • Thực phẩm chứa cồn như bia, rượu sẽ gây mất nước.

Điều trị bằng thuốc

Tùy theo tình trạng huyết áp thấp bạn đang gặp phải mà các bác sĩ có thể kê đơn thuốc khác nhau cho bạn. Dưới đây là hai loại huyết áp thấp bạn thường gặp phải và cách điều trị bằng thuốc.

  • Huyết áp thấp tư thế đứng: Huyết áp thấp tư thế đứng hay còn gọi là hạ huyết áp tư thế đứng là tình trạng bạn đứng bật dậy hay thay đổi tư thế đột ngột và bị chóng mặt. Trong trường hợp này, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn uống thuốc fludrocortisone. Loại thuốc này có thể giúp bạn tăng thể tích máu trong cơ thể và giúp bạn tăng huyết áp trở lại.
  • Huyết áp thấp tư thế đứng mãn tính: Hạ huyết áp tư thế đứng khi không được điều trị đúng cách và dứt điểm sẽ tiến triển thành mãn tính. Trong trường hợp này, các bác sĩ sẽ kê đơn thuốc midodrine (Orvaten) để bạn uống. Thuốc này sẽ có tác dụng tăng mức huyết áp thường trực ở những người bị huyết áp thấp tư thế đứng mãn tính.

Bài viết cung cấp tương đối chi tiết về bệnh huyết áp thấp để bạn tham khảo. Nếu bạn hoặc người thân của mình bị huyết áp thấp thì hãy áp dụng các biện pháp điều trị bài viết vừa nêu trên để cải thiện sức khỏe thật tốt nhé!

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng