Bệnh giảm hồng cầu là gì? Nguyên nhân và cách điều trị

0
Cập nhật lần cuối vào

Bệnh giảm hồng cầu tùy từng giai đoạn, từng nguyên nhân gây bệnh mà có thể nguy hiểm hoặc không. Do đó, bạn nên tìm hiểu thông tin về bệnh để có biện pháp phòng tránh và chữa trị tốt nhất.

1. Hồng cầu giảm là gì?

Số lượng hồng cầu trung bình ở trong máu của người Việt Nam đối với nam giới khoảng 4,2 triệu/mm3 và nữ giới khoảng 3,8 triệu/mm3. Tùy từng trạng thái ăn, ngủ hay khi hoạt động sẽ khiến cho hồng cầu ở trong máu thay đổi. Lượng hồng cầu trung bình ở trong máu của trẻ sơ sinh thường cao hơn so với của người lớn, số lượng hồng cầu khoảng 5 triệu/mm3. Giảm hồng cầu chính là tình trạng suy giảm lượng huyết sắc tố hoạt động ở trong máu ngoại vi và lượng hồng cầu trong máu sẽ thấp hơn so với những người bình thường.

Thời gian sống trung bình của hồng cầu ở trong máu ngoại vị thường từ 100 cho tới 120 ngày. Những hồng cầu già sẽ bị tiêu hủy bởi các đại thực bào ở trong lá lách, gan và tủy xương.

Để hiểu rõ hơn về hồng cầu cùng vai trò của hồng cầu, bạn có thể xem tại bài viết Hồng cầu là gì.

2. Triệu chứng cơ thể khi giảm hồng cầu

Đối với những người bị giảm hồng cầu ở mức độ nhẹ sẽ không cảm thấy triệu chứng rõ rệt. Các triệu chứng có thể gặp đầu tiên đối với những trường hợp bệnh phát triển chậm là:

  • Rất khó tập trung và hay suy nghĩ
  • Nhức đầu
  • Thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, đặc biệt là khi vận động nhiều hoặc khi tập thể dục
  • Thường xuyên cảm thấy khó chịu và gắt gỏng

Nếu như bệnh thiếu máu tiến triển nặng hơn sẽ có thể xuất hiện những triệu chứng như:

  • Đau lưỡi
  • Khó thở
  • Màu da nhợt nhạt
  • Móng tay giòn
  • Màu xanh ở lòng trắng của mắt
  • Choáng váng nhẹ khi bạn đứng lên

3. Nguyên nhân gây ra hiện tượng hồng cầu giảm

Mặc dù nhiều bộ phận của cơ thể có thể tạo ra hồng cầu nhưng hầu hết các hồng cầu được tạo ra tại tủy xương. Tủy xương là mô mềm ở bên trong của xương là nơi sinh ra các tế bào máu.

Thông thường, đời sống các tế bào hồng cầu khỏe mạnh kéo dài từ 90 đến 120 ngày. Các  cơ quan trong cơ thể sau đó loại bỏ các tế bào máu cũ. Một hormone gọi là erythropoietin (EPO) được tạo ra trong thận báo hiệu cho tủy xương tạo ra nhiều hồng cầu hơn.

Hemoglobin là protein vận chuyển oxy trong hồng cầu. Nó làm cho các hồng cầu có màu đỏ. Người bị thiếu máu không có đủ hemoglobin.

Cơ thể cần một số vitamin, khoáng chất và chất dinh dưỡng để đảm đủ tạo thành hồng cầu. Sắt, vitamin B12 và axit folic là ba trong số những yếu tố quan trọng nhất. Cơ thể có thể không có đủ các chất dinh dưỡng dẫn đến giảm hồng cầu trong màu, bởi vì:

  • Những thay đổi trong niêm mạc dạ dày hoặc ruột ảnh hưởng đến các chất dinh dưỡng được hấp thụ (ví dụ như bệnh celiac)
  • Chế độ ăn uống thiếu chất
  • Mất máu từ từ (ví dụ do các kỳ kinh nguyệt nặng hoặc loét dạ dày)
  • Phẫu thuật loại bỏ một phần của dạ dày và ruột.

Nguyên nhân có thể gây thiếu máu bao gồm:

  • Một số thuốc
  • Sự tiêu hủy các hồng cầu sớm hơn bình thường (có thể gây ra bởi các vấn đề hệ thống miễn dịch)
  • Các bệnh lâu dài (mãn tính) như bệnh thận, ung thư, viêm loét đại tràng, hay viêm khớp dạng thấp mãn tính
  • Một số dạng thiếu máu, chẳng hạn như thalassemia hoặc thiếu máu hồng cầu hình liềm bị di truyền
  • Mang thai
  • Vấn đề với tủy xương như u lympho, bệnh bạch cầu, loạn sản tủy, đa u tủy hoặc thiếu máu bất sản.

Khi hồng cầu giảm bất thường, bạn có thể đang gặp một số bệnh hồng cầu như:

4. Những ai có nguy cơ cao bị giảm hồng cầu trong máu?

Bạn sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh thiếu máu nếu bạn gặp những vấn đề sau:

  • Chế độ ăn thiếu một số vitamin, khoáng chất: chất sắt, vitamin B-12 và folate sẽ dễ làm tăng nguy cơ mắc bệnh thiếu máu.
  • Rối loạn đường ruột: Tình trạng rối loạn đường ruột ảnh hưởng đến sự hấp thu các chất dinh dưỡng trong ruột non của bạn – chẳng hạn như bệnh celiac và bệnh Crohn – làm tăng nguy cơ mắc bệnh thiếu máu. Bên cạnh đó, các phẫu thuật cắt bỏ hoặc phẫu thuật đến các bộ phận ruột non của bạn, nơi các chất dinh dưỡng được hấp thụ, cũng có thể dẫn đến thiếu hụt chất dinh dưỡng và thiếu máu.
  • Kinh nguyệt: Nói chung, phụ nữ chưa mãn kinh có nguy cơ bị thiếu máu do thiếu sắt cao hơn nam và phụ nữ sau mãn kinh. Đó là bởi vì kinh nguyệt gây ra sự mất mát các hồng cầu.
  • Mang thai: Nếu bạn đang mang thai, bạn có nguy cơ thiếu máu do thiếu sắt vì sắt dự trữ phải phục vụ cho khối lượng máu tăng lên cũng như là một nguồn hemoglobin cho em bé của bạn phát triển.
  • Các bệnh mãn tính: Ví dụ, nếu bạn bị ung thư, suy thận hoặc gan, hoặc một tình trạng mãn tính, bạn có thể có nguy cơ thiếu máu của bệnh mãn tính. Những tình trạng này có thể dẫn đến sự thiếu hụt hồng cầu. Dần dần, mất máu mãn tính từ một vết loét hay các nguồn khác trong cơ thể có thể làm cạn kiệt dự trữ sắt của cơ thể, dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt.
  • Di truyền: Nếu gia đình bạn có tiền sử thiếu máu di truyền, chẳng hạn như thiếu máu hồng cầu hình liềm, bạn cũng có thể có nguy cơ gia tăng tình trạng này.
  • Các yếu tố khác: Một tiền sử nhiễm trùng, bệnh về máu và các rối loạn tự miễn, nghiện rượu, tiếp xúc với hóa chất độc hại, và sử dụng một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến sản xuất tế bào hồng cầu, dẫn đến thiếu máu.

5. Cách điều trị bệnh hồng cầu giảm

Việc chẩn đoán tình trạng giảm hồng cầu không khó, chỉ cần thực hiện một số xét nghiệm máu là có thể phát hiện ra. Tuy nhiên, không dễ dàng để tìm ra nguyên nhân khiến cho lượng hồng cầu bị giảm. Các bác sĩ sẽ cần theo dõi người bệnh để khai thác những triệu chứng, chế độ sinh hoạt, ăn uống hàng ngày cùng với những bệnh lý có liên quan. Đối với từng trường hợp cụ thể, các bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm khác để có thể xác định bệnh.

Hiện nay, chúng ta có thể điều trị giảm hồng cầu bằng thuốc hoặc chế độ ăn uống sinh hoạt hàng ngày. Cụ thể từng phương pháp điều trị giảm hồng cầu như sau:

Điều trị giảm hồng cầu bằng thuốc

Tùy thuộc vào mức độ và nguyên nhân dẫn đến tình trạng giảm hồng cầu mà các bác sĩ sẽ đưa ra những phương pháp điều trị thích hợp nhất.

  • Đối với những người bị thiếu máu nặng cần phải truyền máu bổ sung.
  • Nếu thiếu máu do dưỡng chất có thể bổ sung thêm sắt, acid folic, vitamin B12 cùng với một số loại vitamin và khoáng chất cần thiết đối với cơ thể.
  • Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch như corticosteroid.
  • Sử dụng thuốc Erythropoietin để kích thích tủy xương tạo máu.
  • Sử dụng thuốc để điều trị một số loại bệnh kèm theo như thuốc tẩy giun, thuốc điều trị viêm loét dạ dày tá tràng…

Điều trị bằng chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày

Chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày cũng giữ một vai trò rất quan trọng trong quá trình điều trị bệnh thiếu máu. Xây dựng một chế độ ăn uống kết hợp với sinh hoạt hợp lý sẽ làm tăng cường quá trình tạo máu của cơ thể, giảm thiểu những triệu chứng của bệnh thiếu máu, đặc biệt là thiếu máu do bị thiếu hụt chất dinh dưỡng.

Ăn gì để hỗ trợ điều trị giảm hồng cầu?

Chất dinh dưỡng có vai trò rất quan trọng đối với việc tái tạo hồng cầu mới của cơ thể. Bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng sẽ giúp quá trình tạo hồng cầu nhanh hơn. Khi bị giảm hồng cầu, bạn nên bổ sung các nhóm thực phẩm sau đây: Ngũ cốc nguyên hạt, các loại rau quả có màu xanh đậm, củ dền, củ cải, bí ngô, các loại quả chứa nhiều vitamin C…

Củ cải

Củ cải cũng chính là một trong những loại củ có tác dụng rất tốt trong việc tăng cường lượng hồng cầu ở trong máu. Hàm lượng sắt cùng với các loại vitamin và khoáng chất có trong củ cải có thể làm giảm thiểu nguy cơ bị thiếu máu rất hiệu quả.

Rau má

Nếu như bạn thắc mắc giảm hồng cầu nên ăn gì thì rau má chính là một trong những lựa chọn mà bạn không thể bỏ qua. Tác dụng của rau má chính là tái tạo lại những tế bào hồng cầu đã bị tổn thương và cải thiện chất lượng máu tốt hơn. Sử dụng rau má thường xuyên sẽ giúp tăng cường khả năng sản sinh ra hồng cầu và tiểu cầu.

Quả lựu

Hàm lượng sắt có trong lựu sẽ có tác dụng rất lớn đối với việc làm tăng lượng hồng cầu ở trong máu. Ngoài ra, trong lựu cũng có chứa rất nhiều vitamin có tác dụng làm tăng sức đề kháng giúp cho cơ thể có thể ngăn ngừa được nhiều loại bệnh tật.

Bí ngô

Một loại thực phẩm rất tuyệt vời đối với những người bị thiếu máu chính là bí ngô. Trong quả bí ngô có chứa nhiều vitamin A hỗ trợ cho quá trình sản sinh ra tiểu cầu trong cơ thể và tạo ra những loại protein có vai trò rất quan trọng.

Củ dền đỏ

Theo chứng minh của các chuyên gia dinh dưỡng, mỗi ngày chỉ cần uống khoảnh 2 ly nước củ dền đỏ thì trong 1 tuần sẽ thấy được sự chuyển biến rất rõ rệt về số lượng hồng cầu ở trong máu. Bên cạnh việc ép củ dền để lấy nước có thể sử dụng củ dền để nấu súp, nấu canh hoặc nấu cháo giống như những loại củ thông thường khác.

Các loại quả giàu vitamin C

Các loại quả giàu vitamin C nhất chính là: Cam, chanh, bưởi, nho, táo, kiwi, ổi… Những loại quả này có thể làm tăng lượng tiểu cầu ở trong máu, giảm nguy cơ dẫn đến bệnh thiếu máu và cung cấp một số loại vitamin thiết yếu cho cơ thể. Các loại quả giàu vitamin C cũng giúp cho cơ thể tăng sức đề kháng.

Các loại rau xanh có chứa nhiều loại vitamin K

Một số loại rau xanh có chứa nhiều vitamin K như: cải bó xôi. cải xoăn, rau mồng tơi… Vitamin K có thể kích thích cơ thể sản sinh ra một loại protein có tác dụng chống đông máu. Các bạn có thể thường xuyên ăn những loại rau này để ngăn ngừa nguy cơ bị thiếu hồng cầu.

Các loại hạt 

Một số loại hạt như: hạt hạnh nhân, hạt dẻ, hạt óc chó, hạt điều… rất tốt đối với những người bị giảm hồng cầu. Trong những loại hạt này có chứa hàm lượng sắt và protein cao giúp tăng cường lượng hồng cầu ở trong máu, đồng thời là một nguồn cung cấp năng lượng lành mạnh cho những hoạt động của cơ thể.

Các loại thịt đỏ

Các loại thịt đỏ chính là thực phẩm không thể thiếu trong chế độ ăn uống của những người bị giảm hồng cầu. Các loại thịt đỏ như: thịt cừu, thịt dê, thịt lợn, thịt nạc bò… chứa hàm lượng sắt cao giúp những hầu cầu bị tổn thương được tái tạo lại đồng thời sản sinh ra những loại hồng cầu mới khỏe mạnh hơn.

Tuy nhiên, bạn cũng không nên ăn nhiều vì chúng có thể làm cho hàm lượng cholesterol ở trong máu tăng lên gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm đối với cơ thể. Do đó, người bệnh chỉ nên ăn một lượng thịt vừa đủ mỗi ngày và sử dụng kèm theo nhiều loại thực thực phẩm bổ máu khác để cải thiện tình trạng thiếu máu của mình.

Các loại hải sản

Một số loại hải sản có chứa hàm lượng sắt rất cao như cua, tôm, ốc, sò, ngao, hàu… Đặc biệt, những loại thực phẩm này không chứa nhiều cholesterol như các loại thịt đỏ. Chính vì thế có thể làm giảm nguy cơ bị thiếu máu và tăng cường lượng hồng cầu khỏe mạnh bằng cách thường xuyên ăn hải sản. Không những thế, trong các loại hải sản còn chứa nhiều canxi cùng với một số loại vitamin và khoáng chất thiết yếu giúp cho cơ thể khỏe mạnh hơn.

6. Cách phòng tránh giảm hồng cầu

Ngoài những nguyên nhân bất khả kháng như di truyền, phẫu thuật,… bạn có thể phòng ngừa bệnh thiếu máu bằng cách bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng trong các bữa ăn hàng ngày, rèn luyện chế độ sinh hoạt khoa học, tập thể dục,…

Những thông tin trong bài viết này chỉ để bạn tham khảo và có thêm nhiều kiến thức hơn về bệnh giảm hồng cầu. Nếu bạn có những triệu chứng của bệnh này, hãy đến gặp bác sĩ để xác định đúng bệnh, đúng nguyên nhân và có biện pháp điều trị tốt nhất.

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng