Acid uric là gì? Tại sao cần xét nghiệm acid uric máu?

0
Cập nhật lần cuối vào

Acid uric máu là sản phẩm cuối cùng trong chuỗi chuyển hóa purin của cơ thể. Nồng độ acid uric trong máu thay đổi thể hiện sự rối loạn chức năng chuyển hóa của cơ thể, đây là nguyên nhân gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm.

1. Acid uric là gì?

Acid uric lần đầu tiên được phân lập từ sỏi thận vào năm 1776 bởi nhà hóa học người Thụy Điển Carl Wilhelm Scheele. Nhà hóa học người Ukraina Ivan Horbaczewski lần đầu tiên tổng hợp axit uric bằng cách nấu chảy urê bằng glycine vào năm 1882.

Acid uric là một hợp chất dị vòng của cacbon, oxi, hiđro và nitơ, có công thức C5H4N4O3 được tạo thành trong cơ thể do quá trình thoái giáng các nhân purin. Tiếp theo chúng được hòa tan trong máu và cuối cùng chúng được đưa đến thận và thải ra ngoài qua nước tiểu.

Axit uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình thoái biến purine. Đây là một axit yếu nên thường bị ion hóa thành muối urat hòa tan trong huyết tương. Đại đa số tồn tại dưới dạng monosodium urate. Muối urat có giới hạn hoà tan khoảng 6,8 mg/dl ở nhiệt độ 37 0C. Các tinh thể urate sẽ bị kết tủa ở nồng độ cao hơn.

2. Vai trò của acid uric trong máu

Định lượng axit Uric là xét nghiệm được sử dụng để đo chỉ số Axit Uric trong máu. Vai trò của axit uric máu rất quan trọng trong quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh gout. Chỉ số Axit uric luôn luôn được theo dõi để có thể đánh giá nồng độ Axit uric máu trong cơ thể người bệnh và ảnh hưởng của nó đến việc điều trị. Tuy nhiên, cũng cần phải khẳng định tăng Axit uric chưa phải là tiêu chuẩn để chẩn đoán bệnh gout, đây chỉ là yếu tố cần được chú ý khi chẩn đoán gout.

Vai trò của axit uric máu cũng được thể hiện trong  việc được sử dụng để theo dõi nồng độ Axit uric ở người đang trải qua hóa trị hoặc xạ trị cho bệnh ung thư, theo dõi nguy cơ lắng đọng  urat tại thận với nguy cơ gây suy thận

3. Chỉ số acid uric trong máu?

Nồng độ Acid Uric trong máu được đo bằng đơn vị mg/dL (miligam/decilit). Chỉ số này thường thay đổi phụ thuộc vào giới tính của người bệnh. Thông thường, chỉ số Acid Uric bình thường là:

  • Nồng độ Axit uric trong máu ở nam là 5,1 ± 1,0 mg/dl (420 μmol/lít) nữ 4,0 ± 1mg/dl (360 μmol/lít)
  • Tổng lượng Axit uric trong cơ thể ở nam là khoảng 1200mg, ở nữ là khoảng 600mg
  • Chỉ số axit uric tốt nhất cho cơ thể là ở mức dưới 6 mg/dl sẽ tránh được nguy cơ mắc bệnh gout. Nồng độ axit uric ở mức 6-7 mg/dl là chỉ số an toàn bình thường.

4. Xét nghiệm acid uric

Xét nghiệm chỉ số Acid Uric hay còn gọi là xét nghiệm nồng độ Acid Uric trong huyết thanh là xét nghiệm xác định lượng Acid Uric có trong máu. Từ đó, người bệnh có thể điều chỉnh lại nồng độ axit hoặc có biện pháp điều trị các bệnh lý liên quan kịp lúc.

Để chẩn đoán bệnh được chính xác, khi khám tại các cơ sở chuyên khoa cơ xương khớp, bác sĩ sẽ tiến hành chẩn đoán lâm sàng cũng như chỉ định làm xét nghiệm cho bạn. Trong điều trị bệnh gout, cần được xét nghiệm acid uric thường xuyên trên bệnh nhân tới khám hoặc tái khám. Đây là việc làm không thể bỏ qua.

  • Trong cơ thể acid uric là sản phẩm cuối cùng của việc chuyển hóa chất dinh dưỡng, nó chủ yếu được đào thải qua nước tiểu. Khi acid uric trong máu tăng ở mức khoảng 7 – 9mg/dl được gọi là chứng tăng acid uric máu không triệu chứng. Lúc này cần chú ý kiểm soát và thực hiện chế độ ăn phù hợp.
  • Khi acid uric máu trên 9mg/dl, sẽ kết tinh thành tinh thể muối urat đọng lại trong sụn, khớp, gây đau đớn có khi dữ dội ở các khớp gọi là những cơn gout cấp, khi đó cần điều trị bằng các nhóm thuốc hạ nồng độ acid uric.

Thông thường các xét nghiệm lượng Acid Uric trong máu được chỉ định để:

  • Chẩn đoán và theo dõi tình trạng của bệnh nhân Gout.
  • Theo dõi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân đang trải qua hóa trị hoặc xạ trị.
  • Kiểm tra chức năng và hoạt động của thận sau chấn thương.
  • Kiểm tra các nguyên nhân gây sỏi thận.
  • Chẩn đoán tình trạng rối loạn chức năng thận.

Không cần phải chuẩn bị gì trước khi làm xét nghiệm Axit uric trong máu, có thể ăn uống bình thường trước khi làm xét nghiệm. Tuy nhiên cũng có một vài lưu ý trước xét nghiệm:

  • Các loại thuốc có thể làm thay đổi chỉ số Axit uric  trong máu và giảm kết quả xét nghiệm như: thuốc lợi tiểu, aspirin, vitamin C (ascorbic axit), aspirin liều thấp (75 tới 100 mg hàng ngày), niacin, warfarin, Coumadin, cyclosporine, levodopa, tacrolimus, một số thuốc điều trị leukemia, lymphoma, bệnh lao. Nên nói với bác sĩ về thuốc đang dùng.
  • Một số thức ăn giàu đạm làm tăng Axit uric trong máu như nội tạng động vật (gan, não..), thịt đỏ (thịt bò, thịt bê …), hải sản … Đồ uống rượu bia cũng ảnh hưởng tới chuyển hóa Axit uric trong máu. Do đó, 8 tiếng trước khi làm xét nghiệm Axit uric , nên hạn chế dùng những thực phẩm, đồ uống trên.

Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể chỉ định xét nghiệm chỉ số Acid Uric trong các trường hợp:

  • Viêm đau khớp hoặc sưng khớp nghi ngờ liên quan đến bệnh Gout.
  • Người bệnh sắp hoặc đang trải qua hóa trị.
  • Bệnh nhân sỏi thận mãn tính hoặc tái phát nhiều lần.
  • Người đã từng được chẩn đoán mắc bệnh Gout trong quá khứ.

Kết quả xét nghiệm chỉ số Acid Uric máu có thể giúp bác sĩ xác định bệnh và có cách điều trị phù hợp. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu một số xét nghiệm bổ sung như xét nghiệm nước tiểu hoặc kiểm tra các tinh thể bạch cầu trong nước tiểu.

6. Các bệnh liên quan đến acid uric

Các bệnh liên quan đến acid uric chủ yếu do nồng độ acid uric trong máu thay đổi dẫn đến những biến đổi bất thường của cơ thể.

Khi chỉ số Acid Uric cao

Nếu nồng độ Acid Uric cao hơn mức bình thường có thể cho thấy cơ thể tạo ra quá nhiều Acid Uric hoặc thận không hoạt động đúng cách. Do đó, chỉ số Acid Uric cao có thể là dấu hiệu của một số vấn đề như:

  • Bệnh tiểu đường
  • Bệnh Gout hoặc viêm đau khớp cấp tính tái phát có liên quan đến bệnh Gout
  • Rối loạn tủy xương (có thể liên quan đến các bệnh bạch cầu)
  • Chế độ ăn uống thiếu khoa học, quá nhiều Purin
  • Bệnh suy tuyến cận giáp hoặc rối loạn chức năng tuyến cận giáp.
  • Rối loạn thận hoặc suy thận cấp
  • Sỏi thận
  • Đa u tủy hoặc ung thư tế bào plasmocyte trong tủy xương
  • Ung thư di căn

Tìm hiểu cách điều trị trong bài viết Cách điều trị Acid Uric cao.

Khi chỉ số Acid Uric thấp

Bên cạnh việc tăng Acid Uric trong máu, đôi khi một số trường hợp, người bệnh có thể có nồng độ Acid Uric thấp. Điều này có thể là dấu hiệu của một số vấn đề bao gồm:

  • Bệnh Wilson, là một bệnh lý di truyền khiến đông tích tụ nhiều trong các mô của cơ thể.
  • Hội chứng Fanconi, là một hội chứng rối loạn thận hiếm gặp gây ảnh hưởng đến các ống lọc của thận.
  • Lạm dụng rượu hoặc uống rượu quá thường xuyên.
  • Rối loạn gan, có bệnh về gan hoặc thận.
  • Chế độ ăn uống thiếu Purin.

Tìm hiểu cách điều trị trong bài viết Cách điều trị Acid Uric thấp.

Chỉ số Acid uric có vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán và theo dõi tình trạng bệnh gout và một số bệnh nguy hiểm khác. Vì vậy, tốt nhất 6 tháng 1 lần, khi khám sức khỏe định kỳ, bạn nên thực hiện xét nghiệm Acid uric để phát hiện và điều trị bệnh kịp thời, tránh để bệnh phát triển quá nặng dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng